Plan wykładów z Kosmologii Filozoficznej – Filozofii Przyrody, które od kilkunastu lat prowadzę w Afryce (Kongo–Zair i Tanzania). Wraz z tekstem polskim podaję także oryginalny plan angielski, według którego prowadzę już od lat wykłady w Salwatoriańskim Instytucie Filozoficzno-Teologicznym w Morogoro w Tanzanii.

 

Poniższy schemat będzie podstawowym szkieletem proponowanych tutaj wykładów z Filozofii Przyrody. W formacie rtf można go znaleźć tutaj

Czasami będziemy się odwoływać do ujęcia zaproponowanego w książce Andrew Van Melsen „Filozofia Przyrody”. Plan Melsena tutaj.

 

PHILOSOPHY OF NATURE – PHILOSOPHICAL COSMOLOGY

FILOZOFIA PRZYRODY – KOSMOLOGIA FILOZOFICZNA

Introduction

1. The Definition and possible names (Philosophy of Nature or Cosmology)

2. The method and the material and formal object of Philosophy of Nature

3. Possible relation to metaphysics and natural sciences

4. Dependence or independence of Philosophy of Nature

5. Philosophy of nature and Physical Cosmology

6. Philosophical problems in physical sciences

7. Seven cosmological models (paradigms)

 

I. Three levels of reality - three modes of abstraction

1. Mathematical abstraction

2. Physical abstraction

3. Ontological abstraction

 

II. Nature in the ancient philosophy

1. The Ionian image of nature - holism

2. Parmenidian monism

3. Dynamism of Heraclitus

4. Democritus and atomic paradigm

5. Pythagorean school - mathematical nature

6. Plato and his supernatural nature

 

III. Aristotle and first complete philosophy of natural being

1. The concept of hyle

2. Physics of Aristotle

3. Change and alteration

4. The natural motions

5. The causes of Change

6. Steresis - hypokeimenon - eidos

7. Space and time in philosophy of Stagirit

 

IV. Thomas Aquinas and philosophy of created being

1. Hierarchical model

2. Cosmological proofs of God’s existence

(quinque viae Sancti Thomae)

3. Creation out of nothing

4. Eternity or temporality of the Universe

5. Divine omnipotence

6. The problem of evil

7. The Matter, the Space, the Time and the Motion, Eternity

 

V. Descartes and the mechanical world

1. The geometrisation of sciences and mathematisation of nature

2. Intellectual intuition

3. Homogeneity of motion

4. The mechanical theory of the universe
5. The Laws of nature

 

VI. Galileo Gallilei

1. Towards autonomy of sciences

 

VII. I. Newton

 

1. Philosophie Naturalis Principia Mathematica

2. Gravitational force

3. Newtonian mechanics

4. The Laws of motion

5. The problem of absolute space and discussion with Leibniz

6. The inertial and non - inertial motions

7. Philosophical or physical image of the nature

 

VIII. The World of Leibniz the best of possible worlds

1. Leibniz and Desecrates - contrast

2. The God’s logic and the logic of the world

3. The Universe of substances

4. Finality of the world

5. Monadology - from philosophical to physical dynamics

6. Relational theory of space and time

 

IX. I. Kant - subjective World of “Dinge fur sich”

1. The theory of judgments - Newtonian mechanics and the limits of physics

2. The notion of spatial extension

3. The space and time as a priori forms of sensibility

4. Phoronomie, dynamics, mechanics and phenomenology of Kant’s philosophy

5. Finality of nature

 

X. G. F. W. Hegel - nature as evolutional emanation of Logos

1. Three poles of Hegelian evolution

2. Philosophy of Nature - part of “Encyclopedia of Philosophical Sciences”

3. The Nature - a stage towards Absolute

4. The Nature as Though which is thinking itself

 

XI. Cosmology of Whitehead: the Universe as process (Process and Reality)

1. The source of Whitehead’s system

2. Philosophy and empirical sciences

3. The concept of nature

4. Space and Time

5. The metaphysics of process

 

XII.  Scientific revolution of XIX and XX century

1. Atomic physics-the quantum mechanics

2. The physical cosmology and relativity

3. Einstein and his impact on physics and philosophy

4. The evolution of the Universe

5. The Big-Bang Theory and Standard Model

6. The problem of the Beginning of the Universe

7. Space-time-matter: physical continuum

8. Material or ideal reality - matter or spirit (Neo-Platonism)

 

XIII. Elements of the philosophy of animated nature

1. Biology and genetics

2. Finality and evolution

Wprowadzenie

1. Definicja i możliwe nazwy (Filozofia Przyrody lub Kosmologia)

2. Metoda i przedmiot (materialny i formalny) Filozofii Przyrody

3. Możliwe relacje pomiędzy Filozofią Przyrody, Metafizyką i naukami szczegółowymi

4. Zależność lub niezależność Filozofii Przyrody

5. Filozofia Przyrody i Kosmologia fizyczna

6. Filozoficzne problemy w naukach szczegółowych

7. Siedem modeli kosmologicznych

 

 

I. Trzy poziomy abstrakcji

1. Abstrakcja matematyczna

2. Abstrakcja fizyczna

3. Abstrakcja metafizyczna

 

 

II. Przyroda w filozofii starożytnej

1. Obraz przyrody w filozofii Jońskiej - Holizm

2. Monizm Parmenidesa

3. Dynamizm Heraklita

4. Demokryt  i paradygmat atomistyczny

5. Szkoła Pitagorejska – przyroda matematyczna

6. Platon i jego „nadprzyrodzona natura”

 

III. Arystoteles i pierwsza kompletna filozofia bytu naturalnego

1. Pojęcie „hyle”

2. Fizyka Arystoteles

3. Ruch i zmiana

4. Ruchy naturalne

5. Przyczyny zmian

6. Steresis – Hypokeimenon – Eidos

7. Przestrzeń i czas w filozofii Stagiryty

 

IV. św. Tomasz z Akwinu i filozofia bytu stworzonego

1. Model hierarchiczny

2. Kosmologiczne dowody na istnienie Boga (quinque viae Sancti Thomae)

3. Creatio ex nihio – stworzenie z niczego

4. Wieczność a czasowość Wszechświata

5. Boska wszechmoc

6. Problem istnienia zła

7. Materia, przestrzeń, czas i ruch a wieczność

 

 

V. Kartezjusz i mechanistyczny obraz świata

1. Geometryzacja nauk i matematyzacja przyrody

2. Intuicja intelektualna

3. Jednorodność rychu

4. Mechanistyczna teoria Wszechświata

5. Prawa przyrody

 

 

VI. Galileo Galilei

1. W kierunku autonomii nauk szczegółowych

 

VII. I. Newton

 

1. Philosophie Naturalis Principia Mathematica

2. Siła grawitacyjna

3. Mechanika newtonowska

4. Prawa ruchu

5. Problem przestrzeni absolutnej w dyskusji z Leibnizem

6. Ruchy inercyjne i nie-inercyjne

7. Filozoficzny czy fizyczny obraz przyrody

 

VIII. Wszechświat Leibniza – najlepszy z możliwych światów

1. Kontrast pomiędzy Leibnizem i Kartezjuszem

2. Logika Boga i logika świata

3. Wszechświat substancji

4. Skończoność i celowość wszechśwaiata

5. Monadologia – od filozoficznego do fizycznego dynamizmu

6. Relacyjna teoria przestrzeni i czasu

 

IX. I. Kant – subiektywny świat „Dinge für sich”

1. Teoria sądów – newtonowska mechanika i granice fizyki

2. Pojęcie przestrzennej rozciągłości

3. Przestrzeń i czas jako aprioryczne formy rozumu

4. Fornomia, dynamika, mechanika i fenomenologia filozofii kantowskiej

5. Celowość przyrody

 

 

X. G.F.W. Hegel – przyroda jako ewolucyjna emanacja Logosu

1. Trzy bieguny heglowskiej ewolucji

2. Filozofia Przyrody – w Encyklopedii Nauk Filozoficznych

3. Przyroda – etap w kierunku Absolutu

4. Przyroda jako myśl, która się myśli

 

XI. Kosmologia Whiteheade’a: Wszechświat jako proces (Process and Reality)

1. Źródła systemu Whitehead’a

2. Filozofia nauk empirycznych

3. Pojęcie przyrody

4. Przestrzeń i czas

5. Metafizyka procesu

 

XII. Naukowa rewolucja XIX i XX wieku

1. Fizyka atomowa i mechanika kwantowa

2. Kosmologia fizyczna i teoria względnosci

3. Einstein i jego wpływ na fizyke i filozofię

4. Ewolucja Wszechświata

5. Teoria Big-Bangu (Wielkiego Wybuchu) i model Standardowy Wszechświata

6. Problem początku Wszechświata

7. Czas-przestrzeń-materia: fizyczne kontinuum

8. Materialna czy idealna rzeczywistość – materai czy duch (neoplatonizm)

 

 

XIII. Elementy filozofii przyrody ożywionej

 

1. Biologia i genetyka

2. Celowość i ewolucja